BIJEVA, engagement uit verontwaardiging
Mensen leven in moeilijke woon-, leef- en werkomstandigheden te midden van rijkdom
Gelijke kansen alleen zijn niet eerlijk. De omstandigheden van mensen waarin ze kansen moeten benutten moeten ook gelijk(er) gemaakt worden

Verontwaardiging die niet leidt tot cynisme, maar tot oprecht engagement, positieve inzet en open dialoog, ook met wie onze overtuiging niet deelt.
Onverschilligheid is de grootste kwaal die de samenleving bedreigt. Laat ons dus verontwaardigd zijn. Maar laten we ons vooral inzetten in en voor de samenleving, met de mogelijkheden en talenten die we hebben. Wij maken mee het verschil in de strijd door mensen die in een moeilijke leefsituatie verkeren als mensen met een unieke levensgeschiedenis en handelingsautonomie te zien, die op een eigen ondernemende manier omgaan met moeilijke woon-, leef- en werkomstandigheden (beperkende materiële en sociale omstandigheden) en hun kansen op integratie te bieden i.p.v. via verborgen en onbedoeld brandmerken deze verder te ondermijnen.  Als je iets kúnt doen, moét je het ook doen. Maar ons werk is nog lang niet af. Het gaat nooit over zolang het gaat.


bron: Dr. Moorehead Bob - WOORDEN Treffend gesproken, Kirkland, WA: Overlake Christian Press, 1995, IBSN 0-9639496-6-6-7 (pp. 197 - 198)

In moeilijkheden komen

Personen of een gezin uit Vlaanderen, waar het de norm is om gelukkig te zijn, komen in moeilijke woon-, leef- en werkomstandigheden terecht door :

- een echtscheiding;

- onvrijwillige (langdurige) werkeloosheid;

- frequent terugvallen van werk naar uitkeringsregeling;

- enkel laaggekwalificeerde arbeid te kunnen uitvoeren (hard werken voor weinig geld);

- wanneer een deeltijds baantje zonder loopbaanperspectief de enige inkomstenbron is;

- een faillissement

- (langdurig) van een uitkeringsregeling moeten rondkomen (omdat arbeid geen realistische optie is wegens functiebeperking met arbeidsongeschiktheid, mentale problemen, (chronische) ziekte, ouderdom);

- betalingsachterstanden met woonlasten;

- problematische schulden;

- gemakkelijk krediet;

- alcoholisme;

- drugsmisbruik;

- misbruik sociale zekerheid;

- delinquent gedrag;

- andere individuele gedragingen al of niet bijstuurbaar (zoals onvoldoende sociale -, culturele -, organisatorische vaardigheden of onvoldoende eigen vermogens als flexibiliteit, doorzetting, verantwoordelijkheid);

- een (arbeids)ongeval;

- een brand;

- een economische crisis;

- kleine zelfstandigen en boeren die slecht boeren door het steeds meer te moeten opereren in een concurrerende omgeving;

- technologische veranderingen;

- een storm;

- een overstroming;

- er in geboren te worden;

- en drempels, belemmeringen, wachtlijsten, discriminerende aspecten of uitsluiting op : - verschillende levensterreinen (onderwijs, rechtsbijstand, arbeidsmarkt, huisvestingsmarkt, vrijetijdsmarkt, sociale contacten, verenigingsleven ...), - bij uitvoerende instanties die het overheidsbeleid inzake algemene voorzieningen van de verzorgingsstaat moeten uitvoeren (zoals sociale diensten, gezondheidszorg- en welzijnsinstellingen, diensten voor arbeidsbemiddeling), - bij zakelijke voorzieningen (zoals banken en verzekeringsinstellingen), - bij werkgevers (inclusief de overheid) of  - bij de werking van sociale klasse (de gestalte van het solidaire aspect tussen verschillende maatschappelijke groepen onderling of de balans tussen passief consumenten gedrag en solidariteit).

Waar het ook aan ligt, één ding is zeker: armoede bestaat, en het gaat om veel meer dan een individueel probleem.

Samenspel van omstandigheden of factoren

Een leefsituatie met ernstige tekorten is in werkelijkheid dan ook een samenspel van omstandigheden of factoren ontstaan vanuit persoonlijke, maatschappelijke en sociaal-economische achtergronden.  Omstandigheden of factoren werkzaam op verschillende niveaus (het gezin, de directe omgeving van het gezin inclusief de familie en de buurt, en de ruimere maatschappelijke omgeving) en op een verschillende schaal (de omvang, de duur en de mate van beperkende omstandigheden). Die elkaar bovendien kunnen versterken en waarbij het vaak moeilijk is uit te maken wat oorzaak en gevolg is.  Uit het voorafgaande wordt duidelijk dat zo'n leefsituatie niet alleen een financiele, maar ook een sociale en een culturele dimensie heeft. Met andere woorden: je bent niet alleen (kans)arm als je te weinig geld hebt, maar vooral ook als dat betekent dat je niet mee kunt doen in de maatschappij. Dat je in een sociaal isolement komt, dat je je kinderen niet aan allerlei dingen mee kunt laten doen, dat je je schaamt voor het feit dat je bijna niets hebt en dus maar liever thuis blijft en dat je ook niet meer ziet hoe je eruit kunt komen.

Het verschil

Betrokkenen kennen ongelijke moeilijke woon-, leef- en werkomstandigheden. Hebben een eigen levensgeschiedenis wat maakt dat de mogelijkheden om het eigen gedrag te sturen en vaardigheden te ontwikkelen niet voor iedereen hetzelfde zijn. Dus gaan zij verschillend om met beperkende materiële en sociale omstandigheden. De grote verscheidenheid aan situaties heeft niet hetzelfde effect op alle gezinnen en alle ouders. Geldgebrek is een ernstig probleem bij al deze gezinnen, omdat het de mogelijkheden van het gezin en de kinderen die erin opgroeien beperkt. Maar bij sommigen is dit niet meer dan een zuiver financieel probleem. De ouders in deze gezinnen zijn in staat redelijk goed met de situatie om te gaan en vertonen bijna geen tekenen van depressie. In andere gezinnen echter is het probleem veel ingewikkelder, hier maakt het financieel probleem slechts een onderdeel van het geheel uit. Deze ouders gaan gebukt onder een opstapeling van tegenslagen en falen in het leven, en hun beperkende omstandigheden kunnen vergezeld gaan van ernstige psychologische stress en andere soorten problemen. Voor deze gezinnen is alleen financiële steun of het aanbieden van werk niet voldoende.
De onderliggende motieven en spanningen wel of niet kunnen zien en begrijpen, maakt het verschil om er echt iets toe te doen voor betrokkenen.

Focus op kinderen

Onderzoek laat zien dat kinderen die in kwetsbare gezinnen opgroeien, daarvan negatieve gevolgen ondervinden. Deze hebben betrekking op hun schoolcarrière, hun sociaal-emotionele ontwikkeling, hun gezondheid en daarmee ook op hun toekomstkansen.
Kinderen worden door armoede ernstig in hun sociale bewegingsruimte beperkt: op school, in vrije tijd en op de arbeidsmarkt. Armoede werkt achterstand in de hand en de kans is groot dat armoede zich ook in de volgende generatie voortzet (Doen en Meedoen, Denktank Armoede, 2004).
Daarom hechten wij veel belang aan het geven van authentieke menselijke aandacht, het tonen van actieve betrokkenheid, het vermijden van onbedoelde brandmerking en kansen bieden op een voor de betrokkenen wenselijke en haalbare manier. Maar we zien er bij de toeleiding van deelnemers ook op toe of  mensen echt, net echt of niet-echt in moeilijke leefsituaties verkeren. Daarenboven staan we open om partnerships, op basis van een win-win-engagement, aan te gaan met relevante stakeholders uit het onmiddellijk maatschappelijk (betrokken) netwerk van betrokkenen.

De regel die de regels bepaalt

De efficiëntie en effectiviteit van beleidsplannen - hoewel op papier erg sociaal - wordt in de praktijk van de uitvoerende instanties aangetast door stigmatisering (onbedoeld of verborgen), te veel regels, niet (tijdig) verstrekken van informatie, misschien wel optimale maar geen maximale dienstverlening en uitzonderingen en kwijtscheldingen en terugvorderingen. Maar misschien zijn de beleidsmensen iets te slim in het vinden van fraaie concepten die niet overeenstemmen met de manier waarop mensen in werkelijkheid hun (eigen) omgeving zien.
Van de manier waarop de leiding en dienstverlening zich gedraagt - hun uitspraken en hun handelingen - en van de manier waarop cliënten de geschreven regels die zij uitvaardigen of handhaven interpreteren, komen verborgen regels. Het belang van de verborgen regels is niet de erkenning van hun bestaan en evenmin het benoemen ervan. Hun belang is er rekening mee houden omdat ze wezenlijk inzicht verschaffen in hoe men deze groepen kan bereiken en hoe men dingen gedaan kan krijgen.

Verontwaardigd zijn over het verschil tussen wat ‘is’, en wat ‘zou moeten’, tussen de bestaande toestand enerzijds, en de eisen van rechtvaardigheid anderzijds. Aangegrepen zijn door verukking en verbijstering in een menswaardige samenleving..

Home     Contact

_____________________________________________________